به گزارش روابط عمومی بنیاد حامیان دانشگاه تهران، داستان دانشگاه استنفورد از اتاقی در هتل اوِرو در فلورانس ایتالیا آغاز میشود؛ سال ۱۸۸۴، جایی که صدای پسر دوازدهسالهای به نام لیلند استنفورد جونیور برای همیشه خاموش شد. او تنها فرزند لیلند و جین استنفورد بود و در جریان سفر خانوادگی به اروپا بر اثر تب تیفوئید درگذشت. این حادثه مسیر زندگی والدینش را برای همیشه تغییر داد.
نقطه آغاز رویای استنفورد
پس از بازگشت به آمریکا، لیلند استنفورد؛ سیاستمدار، صنعتگر و یکی از ثروتمندترین مردان کالیفرنیا؛ تصمیم گرفت از اندوهی بزرگ، اثری ماندگار بیافریند. او جملهای گفت که به نماد شکلگیری دانشگاه استنفورد بدل شد: « فرزندان کالیفرنیا، فرزندان ما خواهند بود».
چرا دانشگاه استنفورد تأسیس شد؟
در اواخر قرن نوزدهم، آموزش عالی آمریکا عمدتاً در اختیار نهادهای نخبهگرای شرق کشور مانند هاروارد، ییل و پرینستون بود. این دانشگاهها ساختاری مذهبی و طبقاتی داشتند. اما در غرب آمریکا، بهویژه در کالیفرنیا، فضا جوان، پویا و متفاوت بود.
لیلند و جین استنفورد با نگاهی پیشرو تصمیم گرفتند دانشگاهی آزاد، برابر و کاربردی بسازند که در خدمت فرزندان کالیفرنیا باشد. تمرکز آنها بر آموزش عملی، مهندسی، علوم و کشاورزی بود؛ نه بر دروس کلاسیک و دینی. در سال ۱۸۸۵، تنها چند ماه پس از مرگ پسرشان، طرح رسمی تأسیس Stanford University اعلام شد؛ دانشگاهی بدون شهریه، بدون محدودیت مذهبی و برای زنان و مردان بهطور برابر.
جین استنفورد در نامهای نوشت:
«نمیخواهیم دانشگاهی مانند دیگران بسازیم؛ میخواهیم جایی بسازیم که انسانها در آن رشد کنند».
لیلند استنفورد
لیلند استنفورد در سال ۱۸۲۴ در نیویورک به دنیا آمد و پس از مهاجرت به کالیفرنیا در دوران تب طلا، وارد تجارت شد. او در ابتدا ابزار و تجهیزات معدنی میفروخت و بعدها با مشارکت در پروژه عظیم راهآهن سراسری آمریکا، به یکی از چهار غول صنعتی (Big Four) کشور تبدیل شد.
اما مرگ پسرش، دیدگاه او را دگرگون کرد. از آن پس، او آموزش را سرمایهگذاری برای آینده جامعه میدانست. جمله معروفش در سال ۱۸۸۷ نشاندهنده این نگرش است:
«آموزش باید همچون هوایی برای تنفس باشد؛ آزاد از تبعیض و پرداخت».
جین استنفورد
اگر لیلند استنفورد بنیانگذار بود، جین استنفورد روح پایدار دانشگاه استنفورد بود. پس از درگذشت همسرش در سال ۱۸۹۳، او بهتنهایی اداره دانشگاه را بر عهده گرفت و از نابودی آن جلوگیری کرد.
او با دولت آمریکا برای آزادسازی داراییهای دانشگاه جنگید، حقوق استادان را شخصاً پرداخت کرد و گفت:
«تا زمانی که نفس میکشم، نمیگذارم این مؤسسه سقوط کند».
جین دانشگاه را نجات داد و بر توسعه فرهنگی آن نیز تأکید داشت؛ از تأسیس موزه هنر کانتور گرفته تا گسترش کتابخانهها و رشتههای علمی جدید. شعار رسمی دانشگاه،
«Die Luft der Freiheit weht» باد آزادی میوزد، نیز به پیشنهاد او انتخاب شد.
روزهای نخست دانشگاه استنفورد
دانشگاه استنفورد در اول اکتبر ۱۸۹۱ در زمینی ۸۲۰۰ هکتاری در پالو آلتو افتتاح شد. این مکان پیشتر مزرعه اسبهای نژاده خانواده استنفورد بود. معمار معروف فردریک لا اولمستد (طراح پارک مرکزی نیویورک) طراحی پردیس را بر عهده داشت و فضایی خلق کرد که با اقلیم کالیفرنیا و روح آزادیخواهانه دانشگاه هماهنگ بود. در همان سال، ۵۵۵ دانشجو و ۱۵ استاد فعالیت خود را آغاز کردند. رشتههایی مانند زمینشناسی، فیزیک، مهندسی و کشاورزی از همان ابتدا ارائه شدند.
زلزله ۱۹۰۶
زلزله بزرگ سانفرانسیسکو در سال ۱۹۰۶ خسارت زیادی به ساختمانهای استنفورد وارد کرد، اما مجدد بازسازی شد. رئیس وقت دانشگاه نوشت:
«شاید ساختمانها ترک بردارند، اما اندیشهای که بر آن بنا شده هرگز نمیلرزد».
در دهههای بعد، دانشگاه استنفورد با عبور از بحران اقتصادی بزرگ دهه ۱۹۳۰، به یکی از مراکز مهم علمی آمریکا تبدیل شد. از دل آزمایشگاهها و پروژههای دانشجویی، شرکتهایی چون Yahoo! و Google متولد شدند؛ نمادی از پیوند دانش و نوآوری.
دانشگاه استنفورد و پیشگامی در عدالت آموزشی
از نخستین روزها، استنفورد پذیرای زنان بود؛ امری که در آن زمان در آمریکا نادر محسوب میشد. در دهه ۱۹۴۰ نیز نخستین دانشجویان سیاهپوست در این دانشگاه ثبتنام کردند. این رویکرد، استنفورد را به یکی از پیشگامان عدالت آموزشی و نژادی تبدیل کرد.
سوگ و علم
داستان دانشگاه استنفورد روایتی انسانی است. لیلند و جین استنفورد اندوه ازدستدادن تنها فرزندشان را به بذری از دانایی و امید بدل کردند. از آن زمان تاکنون، بنیادهای بزرگی چون هیولت و پاکارد، مور، نایت و بنیانگذاران گوگل و مایکروسافت، راه آنها را ادامه دادهاند.
لیلند استنفورد در مراسم آغاز بهکار دانشگاه گفته بود:
«درهای این دانشگاه باید همیشه به روی همه باز بماند؛ چه توانگر، چه فقیر. زیرا دانش، حقی همگانی است».
در پایان داستان خانوادهای که از دل رنج و سوگ رویایی را بنا کردند، میتوان حقیقتی الهامبخش را جستجو کرد. استنفوردها دانشگاهی ساختند از دل اندوهی که آن را به عشق جمعی بدل کردند. امروز، بنیاد حامیان دانشگاه تهران میتواند همان مسیر را با همت و پشتکار ادامه دهد؛ مسیری که هر قدمش با دستهای مهربان خیرین روشنتر میشود. شاید هیچکدام از ما نتوانیم بهتنهایی دانشگاهی بسازیم، اما همراه یکدیگر، میتوانیم آیندهاش را بسازیم. آیندهای که در آن فرزندان ایران همچون فرزندان خودمان عزیز، مهم و شایسته بهترینها باشند.
منابع:
- Stanford University Archives – “The Founding Grant, 1885”
https://founders.stanford.edu - White, Richard. Stanford University: The First Twenty-Five Years. Stanford University Press, 2015.
- Hyman, Harold M. Era of the Founders: Stanford and the Shaping of Higher Education in the West. Oxford University Press, 2002.
برای خواندن مطالب بیشتر و جذابتر و همراهی با ما در راستای ساختن بنیادی نیک و مستحکم برای دانشگاه و پیشبردن مرزهای علم، سایت و صفحات بنیاد حامیان دانشگاه تهران در فضای مجازی را دنبال نمایید.
برای ورود به صفحه حمایت مالی سریع از دانشگاه تهران: کلیک کنید
برای ورود به صفحه جایزه حمایتی تحصیلی بنیاد حامیان: کلیک کنید
برای ورود به صفحه آپارات بنیاد حامیان: کلیک کنید
برای ورود به کانال تلگرام بنیاد حامیان: کلیک کنید
برای ورود به صفحه لینکدین بنیاد حامیان: کلیک کنید
برای ورود به صفحه اینستاگرام بنیاد حامیان: کلیک کنید
برای ورود به کانال واتساپ بنیاد حامیان: کلیک کنید
برای ورود به کانال بله بنیاد حامیان: کلیک کنید
برای ورود به کانال ایتا بنیاد حامیان: کلیک کنید
