جسارت و کارآفرینی در نبود زیرساختها
دکتر سید محمدکاظم موسوی بجنوردی، رئیس مرکز دائرةالمعارف اسلامی، در ابتدای مراسم، با اشاره به فضای اجتماعی ـ فرهنگی دهههای ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰، عبدالرحیم جعفری را در شمار کارآفرینان و دورانسازانی دانست که بیآنکه زیرساخت مطالعاتی و واحد پژوهش و بازارسنجی داشته باشند، با هوش، جسارت و مخاطرهپذیری راه نشر را گشودند.
او ضمن تشریح مسیر زندگی مرحوم جعفری، گفت: «عبدالرحیم جعفری از خانوادهای تنگدست برخاست، از نوجوانی کارگری کرد و با غلبه بر دشواریها، نشر کوچکی را پایه گذاشت که بعدها به استقلال عملی کمنظیر رسید.»
موسوی بجنوردی به نقش حیاتی او در تأمین نیاز مخاطبان، مجموعهسازی و رساندن کتاب به اقصی نقاط کشور اشاره کرد و افزود: «جعفری، هنگام مسئولیت تولید و پخش کتابهای درسی، وضعیت نابسامان آن را سامان داد و شب و روز برای هموار کردن مسیر فرهنگ تلاش کرد.»
وی همچنین از ویژگیهای انسانی جعفری گفت؛ از کمکهای ناشناس او به نیازمندان آبرومند، تا نگاه عمیقش به رشد کارکنان مستعدش.
عشق زندهیاد عبدالرحیم جعفری به هنر و موسیقی
استاد میلاد کیایی، موسیقیدان و آهنگساز برجسته کشور، در بیان خاطرات خود از جعفری، بر عشق او به موسیقی تأکید کرد: «خانهاش پیانویی رویایی داشت. سالها پیش، به او پیشنهاد کردم وقت بیشتری برای خواندن بگذارد؛ چون آواز، عمر هنری طولانیتری دارد. بعدها فرزندانش میگفتند وقتی میخواند، خلقوخویش بهتر میشود.»
کیایی با ذکر اینکه «درباره جعفری باید کتابها نوشت، نه فقط سخنرانی کرد»، او را نمونهای از اهتمام به نشاط روحی دانست و خاطرات صمیمانهای از دیدارهای موسیقایی با این مرد بزرگ روایت کرد.
خاطراتی از کتابخوانی شیرین
کاوه میرعباسی، نویسنده و مترجم با مرور خاطرات شخصی، از دیدار محدود اما اثرگذار خود با مؤسسه امیرکبیر گفت. او به سنت کتاب قسطی امیرکبیر اشاره کرد که در دهه ۴۰ پدرش از آن بهره میبرد: «تابستان ۴۲، برای اولین بار هرچه دلم خواست کتاب خریدم؛ همان روز، عشق کتاب در من ریشه زد.»
وی افزود: «امیرکبیر با مجموعههای کتاب طلایی، نسل ما را با ادبیات کلاسیک جهان آشنا کرد.»
مهربانی بیهمتا
لیلی گلستان، نویسنده و مترجم، در سخنان خود گفت: «این مرد بزرگ همتا ندارد. دختری ۲۴ ساله بودم و کتاب جنگ و دیگر هیچ را به فرانسه خوانده و ترجمه کرده بودم. به امیرکبیر رفتم و آقای جعفری با تعجب گفت: این کتاب بزرگ را خودت ترجمه کردهای؟ دو روز بعد با من تماس گرفت و گفت بیا قرارداد را امضا کن. همانجا اشک شوق میریختم. آنچنان مهربان و حامی بود که احساس میکردم هیچکس چنین لطفی به من نکرده است.»
او افزود: «۶۰ کتابی که ترجمه کردهام را مدیون حمایت و تشویقهای آقای جعفری هستم. جعفری چارهجو، امیدوار و باهوش بود و از هوش خود نهایت استفاده را میبرد. انتشار فرهنگ دهخدا، فرهنگ معین و همسایهها آسان نبود، اما او انجامشان داد.»
پیامهای غایبان نامدار مراسم
دکتر محمد استعلامی ضمن ستایش تلاشهای زندهیاد عبدالرحیم جعفری، به نقش او در انتشار مجموعههای شاهکارهای ادبیات فارسی، با همکاری استادان صفا و خانلری، اشاره کرد و جعفری را «عاشق فرهنگ ایران» خواند.
استاد سروش حبیبی، مترجم برجسته، عبدالرحیم جعفری را «خورشید تابان فرهنگ ایران» نامید و از خاکی بودن، مهربانی و جسارت او در انتشار آثار ارزشمند در روزهای دشوار گفت.
بزرگترین ناشر خاورمیانه در دهه پنجاه؛ میراث ماندگار پدر و پسر
در بخش پایانی مراسم بزرگداشت زندهیاد عبدالرحیم جعفری، محمدرضا جعفری، فرزند و همراه همیشگی بنیانگذار امیرکبیر، سخنانی دقیق و پرجزئیات از اوج شکوفایی، زیرساختهای مالی و فرهنگی این مؤسسه ارائه کرد.
امیرکبیر؛ رکورددار نشر در منطقه
جعفری با اشاره به پژوهشهای انجام شده درباره جایگاه امیرکبیر گفت: «در دهه پنجاه، انتشارات امیرکبیر بزرگترین مؤسسه نشر در خاورمیانه بود. آقای میلانی در کتاب ایرانیان برجسته به این نکته پرداخته که کل ناشران کشورهای عربی در آن زمان حدود هزار عنوان کتاب منتشر میکردند، در حالیکه امیرکبیر به تنهایی بیش از سههزار عنوان منتشر کرده بود.»
معاملات زمین در خدمت توسعه چاپخانه سپهر
جعفری از معاملات سودآور زمین یاد کرد که تمام منافع آن صرف توسعه انتشارات شد. یکی از نمونهها زمینی با شهربازی کوچک و استخر قایقسواری بود که پس از فروش، سود آن بهطور کامل صرف تجهیز و گسترش چاپخانه سپهر گردید.
با توصیه مرحوم طاهرزاده، سرمایهگذاریها در سالهای ۵۵ و ۵۶ شدت گرفت و حتی خرید ماشینآلات فوق مدرن در دستور کار قرار گرفت.
پروژه عظیم خرید ماشین چاپ کامرون
یکی از برجستهترین برنامههای آن دوره، سفارش یک ماشین چاپ عظیم از شرکت کامرون به ارزش سهمیلیون دلار بود؛ ماشینی که قادر بود از کلیشههای پلاستیکی گرفته تا چسباندن بر کاغذ و صحافی تهچسب را بهطور کامل انجام دهد.
جعفری افزود:
«در مرداد ۵۷، در حالیکه بسیاری سرمایه را خارج میکردند، ما با نماینده شرکت قرارداد بستیم و هفتادهزار دلار پیشپرداخت دادیم. متأسفانه قرارداد اجرایی نشد و پیگیریهایمان برای بازگشت پیشپرداخت بینتیجه ماند.»
حمایت قدرتمندانه از دانشگاهها و علوم انسانی
در این مراسم دکتر ناصر غلامی، مدیرعامل و مهندس کاظم قلمچی، نائب رئیس هیئتمدیره بنیاد حامیان دانشگاه تهران با اهدای مدال بنیاد از آقای محمدرضا جعفری بابت حمایت نیکاندیشانه از دانشگاه تهران تقدیر به عمل آوردند.
محمدرضا جعفری در مصاحبه با رسانه اختصاصی بنیاد حامیان دانشگاه تهران، در مورد حمایت از دانشگاه تهران و به خصوص رشتههای علوم انسانی گفت: «کاش میتوانستیم صد برابر این حمایتها را انجام دهیم. علوم انسانی یتیم است؛ همه به سمت پزشکی، مهندسی و کامپیوتر میروند. باید شرایط رشد دانشجویان علوم انسانی را فراهم کنیم تا دغدغه معیشت نداشته باشند.»
او بر این باور است که مبالغ فعلی کمکهزینه، کافی نیست و هر فرد توانمند باید برای توسعه دانشجو وارد میدان شود.
اهدای پیانوی تاریخی به دانشگاه تهران
فرزند مرحوم جعفری در پاسخ به پرسش مهندس کاظم قلمچی، نائب رئیس هیئتمدیره بنیاد حامیان دانشگاه تهران، درباره اهدا، پیانو به دانشکدگان هنرهای زیبا، گفت:
«ما بچهها پیانو نمیزدیم. پیشنهاد نوهام بود که این ساز را به دانشگاه تهران بدهیم. این کار به فکر ما نرسیده بود ولی پذیرفتیم. اکنون پیانو در دانشکدگان هنرهای زیبا است و هنرجویان از آن استفاده میکنند. مهم این بود که میراث ارزشمند جایی قرار گیرد که به پیشرفت فرهنگی کمک کند.»
او این اقدام را ادامه همان راه پدر دانست: «وقتی وسایل و میراثی داریم که میتواند به رشد فرهنگ کمک کند، باید آن را به مراکز آموزشی بسپاریم؛ این ارزشمندتر از نگهداری شخصی است.»
وفاداری به راه پدر
جعفری با افتخار از «شاگردی پدر» در بیش از سی سال همکاری یاد کرد و گفت که پدر همیشه راهبردی روشن داشت: تمرکز بر کارهای ثمربخش، و رها کردن کارهای بینتیجه. روح بزرگ او را الگوی زندگی و کار دانست و حاضران را به اقتدای عملی به این مسیر فراخواند.
پایان مراسم؛ تجدید عهد با مرحوم عبدالرحیم جعفری
مراسم با ادای احترام به خانواده جعفری و تقدیر از نقش فرزند ایشان، محمدرضا جعفری، در ادامه این مسیر عظیم فرهنگی، خاتمه یافت. حاضران با یادآوری خدمات بیهمتای عبدالرحیم جعفری، بر جاودانگی نام او بهعنوان خادم صادق فرهنگ ایرانزمین تأکید کردند.
برای خواندن مطالب بیشتر و جذابتر و همراهی با ما در راستای ساختن بنیادی نیک و مستحکم برای دانشگاه و پیشبردن مرزهای علم، سایت و صفحات بنیاد حامیان دانشگاه تهران در فضای مجازی را دنبال نمایید.
برای ورود به صفحه حمایت مالی سریع از دانشگاه تهران: کلیک کنید
برای ورود به صفحه جایزه حمایتی تحصیلی بنیاد حامیان: کلیک کنید
برای ورود به صفحه آپارات بنیاد حامیان: کلیک کنید
برای ورود به کانال تلگرام بنیاد حامیان: کلیک کنید
برای ورود به صفحه لینکدین بنیاد حامیان: کلیک کنید
برای ورود به صفحه اینستاگرام بنیاد حامیان: کلیک کنید
برای ورود به کانال واتساپ بنیاد حامیان: کلیک کنید
برای ورود به کانال بله بنیاد حامیان: کلیک کنید
برای ورود به کانال ایتا بنیاد حامیان: کلیک کنید
